پيشينه تاريخى اوغوزها و تركمانان سراسر قاره آسيا در طى قرون متمادى ، مركز صعود و سقوط قبايل و طوايف بزرگ و كوچك بيابانگرد بوده است . كمتر پيش مىآمد كه اين صحرانوردان براى خويش امپراتورى منسجم يا حداقل مليتى با هويت شاخص را بوجود بياورند . پس از آريايىها و شعبات قومى آن‌ها بويژه سكاها ، بتدريج هيونگ‌نوها و چند قبيله بزرگ ديگر جايگزين آن‌ها شدند . اين گروه كه مذهبشان « شامانيسم » مبتنى بر پرستش « تنگرى » يا خداى آسمان بود ، 1 در پايان قرن 3 ق . م به جوش و خروش درآمدند ولى چون در سمت شرق ديوار بزرگ چين در مقابلشان قرار داشت ، به سوى غرب يعنى مركز آسيا به راه افتادند . مهاجرت و حركت اين‌ها سبب گشت يوئه‌چىها و بقاياى سكاهاى آريايى به سوى مرزهاى شمال شرقى ايران رانده شوند . هيونگ‌نوها تا چندين قرن به صورت دو شعبه شرقى و غربى در حدود مركز آسيا حكم راندند تا نوبت به اوغوزها ( اغز - اغوز - غز - اوغز ) يعنى اجداد ترك و تركمان رسيد . اولين حكومت و امپراتورى ترك و اوغوز به همراه تعدادى ديگر از قبايل بيابانگرد در سال 552 ميلادى بنام گوگ‌ترك بوسيله شخصى بنام بومين خان در منطقه اورخون تشكيل شد . پس از مرگ اين شخص ، متصرفاتش به دو قسمت توكيوهاى شرقى و توكيوهاى غربى تقسيم گشت . 2 نام اوغوز ( و بقولى توقوز اوغوز كه اجداد ترك و تركمان بودند ) اولين بار در كتيبه‌هاى مربوط به همين امپراتورى گوگ‌ترك‌ها آمده است . به نوشته خواجه رشيد الدين فضل الله ، اوغوزها در اين دوران به 24 شعبه و به نوشته كاشغرى به 22 شعبه تقسيم مىشدند كه تركمانان و تركان دو شعبه از آنان محسوب مىگشتند . البته تركمانان در حقيقت بخشى از قنيق‌ها به حساب مىآمدند و از اين طريق منتسب به يكى از شعبات اوغز مىشدند . جدول اين شعبات را از قول هر دو نفر ياد شده در صفحه بعد آورده‌ايم . اما بعدها در زمان سامانيان ( قرن 4 ه . ق ) از جمله عهد نوح بن منصور براى اولين بار نام تركمانان اوغز ( اوغوز - غز ) در ميان متون تاريخى اين عهد پديدار شد . 3 در عصر آخرين شاه سامانى يعنى ابو ابراهيم معروف به منتصر ، نامبرده مورد حمايت اين تركمانان غز قرار هم گرفت . 4 بدين گونه به‌تدريج دو شعبه بزرگ اوغوز يعنى ترك و تركمان كه خود از بازماندگان هيونگ‌نوها و توكيوها بودند ، كوچ‌كنان تا قرن 4 ه . ق بدنبال آب ، مرتع ، زمين و امنيت به ماوراء النهر